کد خبر: ۶۸۲۹۸
تاریخ انتشار: ۱۸ خرداد ۱۴۰۰ - ۱۳:۵۵
عبدالمجید مبلغی با اشاره به سیر مناظرات امام صادق(ع) و تاثیر آن گفت: مناظرات حضرت در این برهه به مثابه جان‌مایه هویتی برای شیعیان بود.

به گزارش آرانیوز، مناظره در هر دوره‌ای از تاریخ، تأثیر بی‌بدیل خود را برای مردم عادی و مهم‌تر از آن فرهیختگان معاصرش و آیندگان بر جای نهاده است؛ چه بسیار مباحث مهم فکری که در سایه گفت‌وگو و مناظره حل و فصل شدند.

چه بسا که برخی اوهام و مسائل غیرواقعی نیز با تابیدن انوار حقیقت به وسیله یک مناظره علمی برای همیشه رخت از جامعه بربستند؛ بنابراین مناظره نقش مهمی را در سطوح مختلف به ویژه عرصه علم و اندیشه ایفا می‌کند. تاریخ اسلام مملو از مناظرات مختلفی است که دستاوردهای فراوانی را برای جامعه رقم زدند که از جمله مهمترین آنها می‌توان به مناظرات ائمه اطهار (ع) و به طور خاص امام صادق (ع) اشاره داشت.

بر آن شدیم با «عبدالمجید مبلغی» استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت‌وگویی پیرامون مناظرات امام صادق (ع) داشته باشیم که در ادامه حاصل آن را می‌خوانید:

*دوران حیات امام صادق (ع) فرصتی فراهم شد تا آن حضرت علوم مختلف را با تربیت شاگردان متعدد به جامعه اسلامی تزریق کرده و آفتاب حقیقت را به جامعه بحران‌زده آن دوران بتاباند. مناظرات امام صادق (ع) چه ابعادی داشت؟

در سه سطح می‌توان مناظرات امام صادق (ع) را بررسی کرد. نخست سرشت و ماهیت این مناظرات است، سطح دوم کارکرد و سومین طرح حوزه‌های مناظره آن حضرت است. در ارتباط با سطح اول یعنی سرشت و ماهیت این مناظرات باید یادآور شوم که امام صادق (ع) در زمانه‌ای می‌زیست که مشخصاً با مفهوم مناظره قابل شناسایی است. در آن دوران مناظره روشی برای تخاصم و در واقع دشمنی نبود بلکه مبنا و بستری برای همفکری، تعامل و گسترش آگاهی به شمار می‌رفت.

مجموعه گسترده‌ای از مناظرات را میان دیسیپلین‌های مختلف، از جمله اصحاب یک دیسیپلین نظری مثل فقه یا کلام و همچنین میان مکاتب دیگر یا درون یک نظم و انتظام را می‌توان حتی میان یاران آن حضرت یافت.

مناظره در آن دوره به مثابه یک امکان مطالعاتی مطرح بوده و به هر سو بنگریم این مناظرات را می‌بینیم، بنابراین مناظره در آن زمان بیش از آنکه ابزاری برای تخاصم باشد امکانی برای همفکری و تعامل بوده است.

*تأثیر این مناظرات در توسعه مباحث علمی چه قدر بود با توجه به اینکه اشاره داشتید امری معمول و مستمر بوده است.

اساساً بخشی از ارتباطات علمی آن دوران را مناظرات شکل می‌دادند، به بیان دیگر مناظره فرصتی برای همفکری و هم‌اندیشی بود. مناظره که در معنای لغوی به معنای به هم نظر افکندن، هم نظر بودن و نظر یکدیگر را دیدن و پاییدن معنا می‌شود، در آن دوران در قاب تأمل و تفکر کردن نظام یافته بود و این رویکردی است که برای امروز ما بسیار درس‌آموز است.

این دوران در واقع دوره محکم شدن مفصل‌بندی‌های گفتمان شیعه است. گفتمان شیعه به دلیل تحولات تاریخی پس و پی امامت آن دو امام بزرگوار، زمینه‌ای می‌یابد که به مثابه ساختار نظری خود را بنمایاند

وقتی امام صادق (ع) در مناظره‌ای شرکت می‌کرد نکات و ایده‌هایی را بیان می‌فرمود که حکایت از دانش عمیق و نگاه ژرف آن حضرت داشت؛ ایشان با وجود برخورداری از این دانش همواره با نگاه متاملانه وارد بحث شده و از این ابزار برای هم‌اندیشی با دیگران استفاده می‌کرد و طبیعتاً سایرین نیز فرصت خوبی می‌یافتند تا در سایه این مناظرات از دانش آن حضرت استفاده کنند.

متأسفانه امروز از مناظره چنین برداشتی نداریم؛ هرچه در گذشته مباحثه علمی اهمیت داشت امروز چنین نیست و گویی این قالب رنگ باخته و اهمیت خود را از دست داده است؛ حتی در حوزه‌های علمیه قابلیت پیشین خود را در عرصه مناظره نداشته و به طور کلی در بسیاری از مواقع مناظره به معنای دیگری فهمیده می‌شود.

*در رابطه با سطح دوم مناظرات امام صادق (ع) یا همان کارکردی که برای جامعه اسلامی به ارمغان آورد اشاره کنید، این مناظرات چه دستاوردی داشتند؟

این مناظرات کارکرد هویتی برای شیعیان و درون‌هویتی برای اصحاب و یاران امام داشت. نکته اول در پاسخ به این پرسش اهمیت زمینه و زمانه‌ای است که امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در آن زندگی می‌کردند. این دوران در واقع دوره محکم شدن مفصل‌بندی‌های گفتمان شیعه است. گفتمان شیعه به دلیل تحولات تاریخی پس و پی امامت آن دو امام بزرگوار، زمینه‌ای می‌یابد که به مثابه ساختار نظری خود را بنمایاند؛ البته این ساختار از قبل وجود داشت اما نمایاندن در سطح اجتماع و شکل بخشیدن به نظام فکری شیعه تا حد قابل توجهی در دوره این دو امام رخ داد.

*کارکرد مناظره در این فرآیند هویتی که اشاره شد چیست؟

در واقع در این مناظرات بود که امام صادق (ع) جان‌مایه و درون‌مایه مذهبی شیعه را نشان می‌داد، همچنین درک از شیعه بودن و مدلول‌های شیعه بودن که آن حضرت در مناظرات برای جامعه نخبگانی و عموم مردم تبیین می‌فرمود؛ البته این مساله تنها یک سطح و یک بند از سطح دوم یا همان کارکرد مناظرات در دوره امام صادق (ع) است، بند دوم ارتباط امام صادق (ع) با اصحاب از طریق این مناظرات بود.

روی آوردن امام صادق (ع) به مناظره در وهله اول و آموزش نحوه دفاع از مذهب نکته مهمی است، از سوی دیگر اصحاب آن امام همام تحت اشراف ایشان وارد مناظره می‌شدند. در هر دو این رویکردها چه مناظرات امام (ع) و چه اصحاب کارکرد مؤثر در تحکیم مناسبات شیعی را می‌بینیم.

مناظرات متعددی تحت اشراف امام صادق (ع) انجام می‌شد و اصحاب به صورت تخصصی هریک در حوزه‌ای به مناظره می‌پرداختند. این مناظرات بسیار اهمیت داشت و نه تنها در کتب شیعیان که در آثار غیرشیعه نیز در پای این مناظره‌ها دیده می‌شود که حکایت از بسامد و فضا آفرینی مناظرات در آن عهد دارد.

اما حوزه سوم به بسترها و زمینه‌های مناظره در دوران امام صادق (ع) بر می‌گردد. این دوران و مناظراتی که در این برهه رخ داد؛ آغازی است بر گسترش فراگیر نظام آگاهی در جهان اسلام، زمینه‌های نخستین جریان‌های فکری پس از این مناظرات بود که شکل گرفته و پرورش یافتند و چنان مکاتب استواری از کلام و فقه تا حوزه‌های دیگر شکل گرفت که نقش بی بدیلی را بر آینده علوم اسلامی بر جای نهاد؛ خصوصاً در فقه بحث رأی و قیاس و در کلام جبر و اختیار و دیگر مباحثی که مطرح شد و امروز به دست ما رسید.

نظرشما
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربازدیدها

پرچم‌ انجمن صنفی رانندگان حمل ونقل کشور بر فراز ستاد انتخابات عدالت و کرامت حجت الاسلام و المسلمین سید ابراهیم رئیسی به اهتزاز در آمد/بزرگترین گردهمایی و بیعت تمام قد انجمن صنفی تلاش گران رانندگان حمل ونقل کشور ایران با آیت الله سید ابراهیم رئیسی در پایتخت برگزار شد/اولین نشست به همت خادم زاده مدیره انجمن رانندگان کل کشور و مظاهری عضو هیات مدیره انجمن رانندگان کل کشور خانواده بزرگ حمل ونقل کشور و بررسی راهکار رفع مشکلات و موانع حوزه حمل ونقل کشور برگزار شد/احمد عامری رئیس ستاد مردمی پویش عدالت و کرامت حجت الاسلام و المسلمین سید ابراهیم رئیسی گفت:راهکارهای رفع مشکلات حوزه حمل ونقل کشور و اقتصاد کشور و تشریح وظایف کمیته های حمل ونقل کشور پرداختند/عامری رئیس ستاد مردمی پویش عدالت در ادامه گفت:ما باید همت کنیم برای اینکه عدالت مداری و حق مداری در زمان اجرای قانون برای همه ملموس باشد این که همه بگویند اینها عدالت و قانون را اجرا می کنند/انتخابات پرشکوه با حضور تمام اقشار دولت قوی برای شکل‌گیری ایران قوی را رقم خواهد زد/خدمت بی منت و تسهیل و تسریع در خدمات رسانی به مردم زمینه شور ونشاط سیاسی تقویت مشارکت ور انتخابات را فراهم می‌کند

ناصر امانی کاندیداهای دوره ششمین انتخابات شورای شهر تهران در مسیر خیابان بهشت/ استقبال نخبگان،خانواده های معظم شهدا و جانبازان مدافعان حرم،اساتید،کسبه بازاریان از حضور امانی کاندیداهای شورای شهر تهران در پایتخت/مبارزه با فساد ابزارهای مختلفی دارد اما به نظر می‌رسد نظارت مستقیم مردم بر عملکرد شوراها و شهرداری می‌تواند اعتماد عمومی را به این مجموعه برگرداند./واژه فساد مالی، سالیانه سال است که در افکار عمومی با شهرداری ها گره خورده است .یکی از عوامل کاهش شدید اعتماد عمومی همین فسادهای ریز و درشت در شهرداری هاست که گاهی تیتر یک رسانه‌ها می‌شود که گاهی بحث داغ محافل./با استقرار سامانه‌های شفافیت شهرداری تهران دیگر جای فساد و رانت نیست/شفافیت در شهرداری به این معناست که شهروندان بتوانند از داشته ها ،مخارج ،درآمدها و منابع شهرداری که متعلق به خودشان است، آگاهی پیدا کنند این خواسته زیادی نیست./شفافیت سالیان سال است که برای مردم آرزویی محال به شمار می‌آید و برای مسئولان، نقطه ای ایده‌آل. همه می دانند که فساد در نقطه پنهان بروز می‌کند و شفافیت دقیقا در مقابل این نقطه ایستاد است./شفافیت و پاسخگویی باید اصل اولیه انتخاب مردم باشد تا شاهد رشد و پیشرفت شهرها و برآورده شدن مطالبات مردم در کشور ایران اسلامی باشیم/شفافیت می‌تواند مردم را از اقدامات و عملکرد مدیران و مسئولان آگاه سازند و به همین ترتیب روزنه‌های فساد را ببندد. اما اینکه چرا بعد از سال‌ها همچنین شفافیت در ادارات و نهادهای دولتی صرفا به عنوان یک شعار باقی مانده است ،دلایل متعددی دارد

صالح دریس رئیس اقتصاد مقاومتی و جهش تولید و رفع موانع زادیی ها ستاد انتخاباتی پویش عدالت و کرامت حجت الاسلام و المسلمین سید ابراهیم رئیسی در کشور در گفتگویی اختصاصی گفت:برای رسیدن به روش های عملی ابتدا اهداف نهایی(بلند مدت) اقتصادی مقاومتی را با توجه به بیانات مقام معظم رهبری تعیین مینماییم/اقتصاد مقاومتی با توجه به تحریم هایی که ایجاد شده یک ضرورت بسیار مهم است هر ایرانی موظف است در حوزه عملکرد و خود به این نکته توجه داشته باشد./مشکل اصلی اقتصاد ایران عدم فهم اقتصادی است و هیچگاه مشاوران اقتصادی دولتمردان نتوانستند مسائل اقتصادی بفهمند و راه حل های بومی اقتصادی ارائه کنند، اقتصادی یعنی اینکه دانش اقتصادی وجود داشته باشد و مسائل ایران را بفهمند واز سوی دیگر با خلاقیت و نوآوری راه حل برای حل مشکلات داشته باشد.متاسفانه دولتمران ما فهم درستی از مسائل اقتصادی نداشتند./فشارهای اقتصادی عوامل خارجی و داخلی با هدف تقویت نارضایتی در کشور انجام می‌شود ولی با حضور آگاهانه مردم در انتخابات همه نقشه‌های دشمنان نقش بر آب خواهد شد./ناهماهنگی تیم اقتصادی درتمام دوره های قبلی ریاست جمهوری ،پاشنه ی آشیل اقتصاد کشور بوده است./مشارکت مردم باعث افزایش سرمایه اجتماعی مشروعیت و کارآمدی نظام سیاسی می‌شود.

آخرین اخبار